St Giles' Cathedral
Katedra św. Idziego
Od Dawida I do Johna Knoksa
Kościół św. Idziego stoi tu od około 1124 roku, założony prawdopodobnie przez króla Dawida I jako parafia Edynburga — wtedy małego osiedla pod zamkiem. W 1385 armia Ryszarda II splądrowała miasto i spaliła dach; kamienne filary przetrwały, a XV wiek przyniósł rekonstrukcję w gotyku oraz koronną iglicę, która do dziś wieńczy dach. Prawdziwy przełom przyszedł w 1559 — reformator John Knox wrócił z Genewy i w tym kościele zaczął nawracać Szkocję na protestantyzm. Jego kazania brzmiały jak eksplozje: w parę miesięcy szlachta przyjęła Reformację, zakazano mszy katolickiej, a Maria Stuart została w 1567 zmuszona do abdykacji. Dosłownie z tej nawy Knox przeprojektował religię, politykę i edukację kraju na dwa stulecia naprzód.
Dziewczyna, która rzuciła stołkiem
Niedziela, 23 lipca 1637. Karol I chce narzucić Szkotom anglikańską liturgię — w tę poranną mszę dziekan James Hannay otwiera nowy, „papistowski" modlitewnik. Wtedy Jenny Geddes, uliczna przekupka, podrywa się ze swojego stołka i rzuca nim prosto w głowę duchownego, wrzeszcząc po szkocku: „Daur ye say Mass in my lug?" („Śmiesz odprawiać mszę w moim uchu?"). Kościół wybucha — latają Biblie, kije, kamienie. To iskra. W kolejnych miesiącach Szkoci podpisują National Covenant, wybuchają Wojny Biskupie, które pociągają za sobą angielską wojnę domową i ścięcie Karola I w 1649. Jedna kobieta, jeden stołek, przewrót trzech królestw. W północnej nawie stoi dziś brązowy pomnik trójnożnego „cuttie-stool" — jej broni.
Kaplica Ostu i anioły z dudami
W południowo-wschodnim rogu katedry ukryta jest Thistle Chapel, ukończona w 1911 według projektu Roberta Lorimera. To siedziba Orderu Ostu — najstarszego szkockiego orderu rycerskiego (reaktywowanego w 1687), do którego należy monarcha i szesnastu rycerzy. Wewnątrz każdy centymetr drewna jest rzeźbiony: herby, lwy, jednorożce, a na sklepieniu — małe aniołki grające na dudach, harfie i bębnie. Szukaj ich w górze, to mało znany detal. Nad głównym kościołem góruje Crown Spire, ostatnia zachowana gotycka korona w Szkocji, zbudowana około 1500 roku jako symbol korony cierniowej Chrystusa. Przed zachodnim wejściem, w bruku, zobaczysz mozaikę w kształcie serca — Heart of Midlothian. Oznacza miejsce rozebranego w 1817 więzienia Tolbooth; edynburczycy plują na nią na szczęście (i ze starej pogardy do katów).
- 01Wstęp darmowy, ale przy wejściu sugerują £10 dotacji — dobrowolne
- 02Fotografowanie wymaga photo permit — zapytajcie przy wejściu
- 03Must-see: Thistle Chapel (szczególnie figurki aniołów grających na dudach)
- 04Heart of Midlothian — mozaika serca na bruku przed wejściem, tradycja mówi żeby na nią spluwać
- 05Kościół Szkocji rozważa wprowadzenie obowiązkowej opłaty £6 — sprawdźcie aktualną politykę
Royal Mile
30+ min (spacer)