Scott Monument

Scott Monument ma 61 metrów wysokości i do dziś jest największym pomnikiem pisarza na świecie. 287 wąskich, spiralnych schodów prowadzi na cztery poziomy tarasów; między drugim a trzecim przesmyk jest tak ciasny, że trzeba się obrócić bokiem. Na fasadzie umieszczono 64 rzeźby — wszystkie przedstawiają postaci z powieści Scotta (Ivanhoe, Rob Roy, Waverley) albo realnych ludzi z jego życia. U podstawy, pod centralnym łukiem, siedzi sam Scott — marmurowa rzeźba Johna Steella w podwójnej skali naturalnej, z książką w dłoni i psem Maidą u stóp. Maida to nie ozdoba: ulubiony deerhound Scotta był jego stałym towarzyszem na spacerach po Abbotsford. Pomnik postawiono na Princes Street, na głównej osi New Town — i to pierwsza rzecz, którą widzisz, wychodząc ze stacji Waverley. Stacja też nosi jego imię — od jego pierwszej powieści.

Scott Monument jest czarny, ale kamień, z którego go zbudowano, pierwotnie miał kolor bladego miodu. To piaskowiec z Binny w West Lothian, tyle że zawierający naturalne ślady ropy łupkowej. W XIX-wiecznym Edynburgu, znanym jako „Auld Reekie" — „Stara Śmierdząca" — powietrze było gęste od dymu z węgla palonego w dziesiątkach tysięcy kominów. Olejki w kamieniu działały jak klej: chwytały sadzę, która wsiąkała na zawsze. Czyszczenie pomnika jest niemal niemożliwe bez uszkodzenia rzeźb. Poza kolorem, Scott zostawił Szkocji coś jeszcze większego — mit narodowy. To on w sierpniu 1822 roku, jako reżyser wizyty Jerzego IV w Edynburgu, pierwszej od 170 lat wizyty monarchy w Szkocji, zamówił za równowartość dzisiejszych 120 tysięcy funtów tartanów i ubrał króla w kilt. W dwa tygodnie ubiór górali, dotąd traktowany jako strój „dzikusów", stał się symbolem narodowym. Kilty, tartany klanowe, romantyczna Szkocja, którą dziś sprzedaje się turystom — to w ogromnej mierze wymysł Scotta, „Czarodzieja Północy".